Menu Close

Επίκαιρο θέμα

Επιλεγμένα θέματα που αφορούν την επικαιρότητα του σακχαρώδη διαβήτη, από τον διαβητολόγο Σπύρο Γαρζώνη.

Εμβολιασμός διαβητικών ασθενών για COVID-19.

Άνοιξε επιτέλους η πλατφόρμα των ραντεβού για εμβολιασμό των ατόμων με σακχαρώδη διαβήτη. Είχαν προηγηθεί άλλες ομάδες υψηλού κινδύνου, όπως οι υπερήλικες, οι υγειονομικοί και ασθενείς άλλων ευπαθών ομάδων πχ μεταμοσχευμένοι, καρκινοπαθείς κ.ά.

Η διαδικασία προγραμματισμού του ραντεβού γίνεται μέσα από το www.emvolio.gov.gr, με αναζήτηση αρχικά μέσω του ΑΜΚΑ και στη συνέχεια με τους προσωπικούς κωδικούς πρόσβασης στο taxisnet. Εναλλακτικά υπάρχει δυνατότητα προγραμματισμού από τα φαρμακεία.

Ήρθε η αντλία 780G της Medtronic.

Μετά από αναμονή αρκετών ετών, έχουμε και στη χώρα μας την επίσημη κυκλοφορία «υβριδικού τεχνητού παγκρέατος», συγκεκριμένα της αντλίας 780G της Medtronic. Είναι το πρώτο μοντέλο με δυνατότητα λήψης αποφάσεων για αυτόματη διόρθωση και των χαμηλών αλλά και των υψηλών σακχάρων που έρχεται στη χώρα μας, καθώς το προηγούμενο (η 670G) δεν ήρθε ποτέ. Το κόστος απόκτησης βέβαια είναι ακόμα πολύ υψηλό (5000 ευρώ για την αντλία και άλλα 1000 περίπου για τον πομπό του αισθητήρα), καθώς ακόμα δεν αποζημιώνεται από τον ΕΟΠΥΥ. Περιμένουμε και ελπίζουμε να εγκριθεί και η αποζημίωση.

Κορονοϊός και διαβήτης.

Εδώ και λίγο καιρό έχουμε βρεθεί αντιμέτωποι με ένα νέο στέλεχος κορονοϊού, που φαίνεται ότι μεταδίδεται πολύ εύκολα από άνθρωπο σε άνθρωπο, κυρίως μέσω του αναπνευστικού. Ενώ γενικά η νόσηση φαίνεται να είναι σχετικά ήπια στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, όπως ισχύει και με άλλους ιούς του αναπνευστικού (πχ της γρίπης) υπάρχουν και περιπτώσεις ανθρώπων με χρόνια προβλήματα υγείας που βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο να νοσήσουν βαριά. Ένα από αυτά τα προβλήματα θεωρείται και ο διαβήτης. Έτσι λοιπόν, οι ασθενείς με διαβήτη θα πρέπει αφενός να είναι έξτρα προσεκτικοί και να τηρούν όλα τα απαραίτητα μέτρα προστασίας και, αφετέρου, σε περίπτωση που μολυνθούν να ακολουθούν κάποιους βασικούς κανόνες που ισχύουν γενικά για τις «ημέρες ασθενείας». Αυτοί είναι:
  • Καλή ενυδάτωση
  • Στενή παρακολούθηση του σακχάρου
  • Τακτική θερμομέτρηση
  • Μέτρηση κετονών (για όσους είναι σε εντατικοποιημένο σχήμα ινσουλινοθεραπείας)
  • Συχνή επικοινωνία με τον γιατρό.

Το Libre επιτέλους αποζημιώνεται.

Μετά από αρκετή αναμονή, επιτέλους εγκρίθηκε από τον ΕΟΠΥΥ η αποζημίωση του συστήματος FreeStyle Libre της Abbott. Πρόκειται για ένα σύστημα μέτρησης και καταγραφής του σακχάρου με την τεχνολογία «flash», μέσω ενός αισθητήρα που τοποθετείται στο μπράτσο πολύ εύκολα, από τον ίδιο τον ασθενή, και αλλάζεται κάθε 14 μέρες. Για τη μέτρηση του σακχάρου ο ασθενής απλά σκανάρει τον αισθητήρα με τον ειδικό μετρητή όσες φορές θέλει, χωρίς να απαιτείται τρύπημα των δακτύλων. Η αποζημίωση αφορά μόνο τους ασθενείς με διαβήτη τύπου 1, καλύπτει 26 αισθητήρες το έτος (πρακτικά δηλαδή όλο το χρόνο) και δικαιολογείται αντί για τις ταινίες μέτρησης.

Εγκρίθηκε το πρώτο «υβριδικό τεχνητό πάγκρεας».

Μια νέα σελίδα ανοίγει για τους ασθενείς με διαβήτη τύπου 1. Εγκρίθηκε στην Αμερική από τον FDA η αντλία 670G της Medtronic, η οποία θεωρείται η πρώτη μορφή «υβριδικού τεχνητού παγκρέατος» με επιπλέον αυτοματισμούς. Η προηγούμενη έκδοση της αντλίας (η 640G) που κυκλοφορεί αυτή τη στιγμή στη χώρα μας, είναι η μόνη που μπορεί και προβλέπει την έλευση μιας υπογλυκαιμίας πριν αυτή συμβεί (με τη βοήθεια αισθητήρα συνεχούς καταγραφής) και αυτομάτως σταματάει την παροχή του βασικού ρυθμού ινσουλίνης ώστε να την προλάβει. Η μεγάλη καινοτομία της 670G θα είναι η αυτόματη διόρθωση και των υψηλών σακχάρων με αποφάσεις αύξησης της παρεχόμενης ινσουλίνης, που θα παίρνει και σε αυτή την περίπτωση η ίδια η αντλία. Αναμένουμε λοιπόν με αγωνία την έγκρισή της και στην Ευρώπη.

Μελέτη EmpaReg Outcome.

Πολύ πρόσφατα ανακοινώθηκε στο Πανευρωπαϊκό Διαβητολογικό Συνέδριο (EASD) μια εξαιρετικά σημαντική μελέτη που έγινε δεκτή με μεγάλο ενθουσιασμό και μπορούμε να πούμε ότι πραγματικά τάραξε τα νερά. Πρόκειται για τη μελέτη EmpaReg Outcome, μια μελέτη καρδιαγγειακής ασφάλειας του αντιδιαβητικού φαρμάκου Jardiance (Εμπαγλιφλοζίνη) που ανήκει στην κατηγορία των SGLT2 αναστολέων. Τα φάρμακα αυτής της νέας κατηγορίας αντιδιαβητικών δισκίων στοχεύουν στη μείωση της γλυκόζης του οργανισμού αποβάλλοντάς τη στα ούρα (μέσω αναστολής της επαναρρόφησής της από τους νεφρούς).

Η μελέτη λοιπόν έδειξε ότι η Εμπαγλιφλοζίνη, εκτός του ότι είναι ασφαλής, μειώνει δραματικά τον καρδιαγγειακό κίνδυνο και τον κίνδυνο θανάτου σε ασθενείς που είναι ήδη πολύ υψηλού κινδύνου (έχουν εγκατεστημένη καρδιαγγειακή νόσο). Και μάλιστα το όφελος αυτό φάνηκε ήδη πολύ νωρίς στην πορεία της θεραπείας, πράγμα που υποδηλώνει κάποιον μηχανισμό πέραν της ρύθμισης του σακχάρου. Τα αποτελέσματα αυτά μας κάνουν να βλέπουμε με άλλο μάτι την συγκεκριμένη κατηγορία, αλλά και συνολικά την προσέγγιση του ασθενή με διαβήτη, καθώς στις αποφάσεις μας πλέον φαίνεται ότι πρέπει να παίζουν ρόλο κι άλλοι παράγοντες, πέραν της γλυκαιμικής ρύθμισης.

Νέα φάρμακα για το διαβήτη.

Μετά από πολύμηνη (και σε κάποιες περιπτώσεις πολυετή) αναμονή, εγκρίθηκαν, τιμολογήθηκαν και κυκλοφόρησαν στη χώρα μας (ή αναμένονται συντομότατα) αρκετά νέα φάρμακα για το διαβήτη. Έχουμε λοιπόν πλέον στη «φαρέτρα» μας και τα εξής σκευάσματα:

  • Lyxumia® (lixisenatide): Είναι ένας νέος ενέσιμος αγωνιστής του GLP1, που συνδυάζει κάποια πολύ καλά χαρακτηριστικά των αντίστοιχων κυκλοφορούντων, όπως την απώλεια βάρους, τη συγχορήγηση με ινσουλίνη, τη χορήγηση μια φορά την ημέρα (όπως το Victoza®) και τη δράση κυρίως στα μεταγευματικά σάκχαρα (όπως το Byetta®).
  • Forxiga® (dapagliflozin): Το πρώτο μόριο από μια νέα κατηγορία αντιδιαβητικών δισκίων, που στοχεύει στην αποβολή γλυκόζης στα ούρα (μέσω αναστολής της επαναρόφησής της από τους SGLT2 μεταφορείς των νεφρών). Προς το παρόν έχει ένδειξη μόνο στον τύπο 2 (ενώ δυνητικά θα μπορούσε να έχει δράση και στον τύπο 1).
  • Tresiba® (insulin degludec): Μια νέα βασική ινσουλίνη με χρόνο δράσης που υπερβαίνει το 24/ωρο (αλλά χορηγείται και αυτή μια φορά την ημέρα και όχι πιο αραιά).
  • Bydureon® (exenatide LAR): Είναι η γνωστή εξενατίδη (Byetta®), σε μορφή βραδείας αποδέσμευσης, με το πλεονεκτημα να χορηγείται μια φορά την εβδομάδα (στοχεύοντας όμως πλέον κυρίως στο προγευματικό σάκχαρο).
  • Komboglyze® (saxagliptin+metformin): Ο σταθερός συνδυασμός του γνωστού Onglyza® με μετφορμίνη.
  • Trajenta® (linagliptin): Ένας DPP4 αναστολέας (όπως το Januvia®, το Galvus®, το Onglyza® κ.ά.) που δεν αποβάλλεται μέσω των νεφρών, οπότε δεν χρειάζεται τροποποίηση της δόσης σε ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια. Υπάρχει και σε συνδυασμό με μετφορμίνη (Jentadueto®).

Τι γίνεται τελικά με τα αναλώσιμα;

Για άλλη μια φορά, πριν από λίγο καιρό τροποποιήθηκε ο κανονισμός παροχών υγείας όσον αφορά στα αναλώσιμα υλικά για το διαβήτη. Με χαρά, αλλά και με δυσπιστία οι περισσότεροι, είδαμε ότι οι ταινίες μέτρησης θα χορηγούνται δωρεάν και στους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 (όχι μόνο στους τύπου 1 όπως ίσχυε), είτε λαμβάνουν αγωγή με ινσουλίνη είτε με χάπια. Το καλό νέο όμως συνοδευόταν και από μια διευκρίνιση: Η λιανική τιμή (και τιμή αποζημίωσης) για ένα κουτί 50 ταινιών είναι 25 ευρώ.

Το μέτρο αυτό πιθανότατα είχε σκοπό να «πιέσει» τις εταιρείες, στα πλαίσια ανταγωνισμού, να μειώσουν τη λιανική τιμή των ταινιών τους ώστε τουλάχιστον να πλησιάσουν στα 25 ευρώ/50 ταινίες. Πράγματι, τον πρώτο μήνα παρατηρήσαμε αρκετά μεγάλες μειώσεις στις τιμές, οι οποίες όμως δυστυχώς δεν παρέμειναν. Το αποτέλεσμα είναι ότι τελικά, ενώ ο γιατρός σημειώνει ποσοστό συμμετοχής 0%, το ταμείο καλύπτει μόνο τα 25 ευρώ και ο ασφαλισμένος τις περισσότερες φορές αναγκάζεται να πληρώσει τη διαφορά από την τσέπη του (και η οποία σε κάποιες περιπτώσεις φτάνει περίπου τα 5 ευρώ ανά 50 ταινίες). Και αυτό φυσικά ισχύει και για τους ασθενείς με διαβήτη τύπου 1, οι οποίοι μέχρι τώρα δεν πλήρωναν τίποτα για τις ταινίες τους.

Συνταγογράφηση αναλωσίμων

Από την 1η Μαρτίου άλλαξε ο τρόπος συνταγογράφησης των αναλωσίμων του διαβήτη (ταινίες μέτρησης, σκαρφιστήρες, βελόνες). Μέχρι τώρα η χορήγησή τους γινόταν με δύο τρόπους: Είτε γράφονταν σε χειρόγραφη συνταγή ενιαίου τύπου (μόνο από συμβεβλημένους με τον ΕΟΠΥΥ ιατρούς), είτε γινόταν απευθείας αγορά από το φαρμακείο και υποβολή των δικαιολογητικών (απόδειξη φαρμακείου και γνωμάτευση ιατρού) στον ασφαλιστικό φορέα για την απόδοση της σχετικής δαπάνης.

Πλέον η διαδικασία έχει απλοποιηθεί: Με την ιατρική γνωμάτευση (ή διατακτική ή παραπεμπτικό) που εκδίδουν τόσο οι συμβεβλημένοι όσο και οι μη συμβεβλημένοι (πιστοποιημένοι για συνταγογράφηση) ιατροί, οι ασθενείς προμηθεύονται τα αναλώσιμα από το φαρμακείο καταβάλλοντας μόνο την προβλεπόμενη συμμετοχή (ή δωρεάν αν πρόκειται για τύπου 1 διαβήτη). Με αυτόν τον τρόπο λύνεται το σχετικό πρόβλημα που δημιουργούσε η διάκριση ανάμεσα σε συμβεβλημένους και πιστοποιημένους γιατρούς, με τους ασθενείς των δεύτερων να μπορούν πια να προμηθεύονται τα αναλώσιμα χωρίς να χρειάζεται να εμπλέκονται στις χρονοβόρες διαδικασίες του ΕΟΠΥΥ.

Ποσοστά συμμετοχής – Update

Οι νέες αλλαγές στα ποσοστά συμμετοχής των ασφαλισμένων, όσον αφορά την προμήθεια των φαρμάκων δεν αφορούν τα αντιδιαβητικά φάρμακα. Στον τύπο 2 παραμένει η μειωμένη συμμετοχή 10%, ενώ η ινσουλίνη για τον τύπο 1 παραμένει χωρίς συμμετοχή. Σε αυτό βέβαια θα πρέπει να υπολογίζεται πια και η επιπλέον επιβάρυνση, στις περιπτώσεις που ο ασθενής επιθυμεί να πάρει πρωτότυπο φάρμακο έναντι του γενοσήμου (για τα φάρμακα που υπάρχει γενόσημο). Η επιλογή αυτή πλέον (του εμπορικού σκευάσματος) γίνεται τελικά στο φαρμακείο, εφόσον οι γιατροί αναγκάζονται να συνταγογραφούν τη δραστική ουσία. Όσον αφορά τα αντιδιαβητικά όμως, η πλειοψηφία των φαρμάκων δεν έχουν ακόμα γενόσημα, οπότε δεν τίθεται και θέμα οικονομικής επιβάρυνσης ή αλλαγής σκευάσματος.

Αυτό που αλλάζει για άλλη μια φορά είναι η προμήθεια αναλωσίμων, όπου για τον διαβήτη τύπου 2 ο ασθενής επιβαρύνεται με 25% συμμετοχή στις ταινίες μέτρησης και τους σκαρφιστήρες (όχι όμως και για τις βελόνες ινσουλίνης που παραμένουν δωρεάν). Ευτυχώς, στον τύπο 1 δεν έγινε αντίστοιχη αλλαγή (είναι όλα δωρεάν).

Ποσοστά συμμετοχής

Μετά από ασάφεια περίπου 3 μηνών, εφαρμόζονται πλέον τα νέα ποσοστά συμμετοχής των ασφαλισμένων και ισχύουν για όλα τα ταμεία.

Σε αντίθεση με κάποια χρόνια νοσήματα όπως η υπερλιπιδαιμία και η στεφανιαία νόσος, όπου το κόστος που βαρύνει τους ασθενείς αυξήθηκε από το 10 στο 25%, τα αντιδιαβητικά φάρμακα για τους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 (τόσο τα δισκία όσο και τα ενέσιμα) έχουν πλέον ποσοστό συμμετοχής 10%. Αυτό αποτελεί θετική εξέλιξη για τα περισσότερα αντιδιαβητικά, με την εξαίρεση δυστυχώς της ινσουλίνης που από μηδενική συμμετοχή συμπαρασύρεται πλέον στο 10%. Ευτυχώς, για τους ασθενείς με διαβήτη τύπου 1 η ινσουλίνη εξακολουθεί να χορηγείται δωρεάν.

Το καλύτερο νέο όμως αφορά τα αναλώσιμα (ταινίες μέτρησης, σκαρφιστήρες, βελόνες ινσουλίνης), τα οποία χορηγούνται πλέον όλα δωρεάν, χωρίς καμία συμμετοχή του ασθενούς στη δαπάνη, ανεξάρτητα από τον τύπο του διαβήτη και ανεξάρτητα από την αγωγή που ακολουθείται.

Actos και καρκίνος ουροδόχου κύστεως

Τελευταία δημιουργήθηκε παγκωσμίως αρκετός θόρυβος γύρω από το αντιδιαβητικό φάρμακο πιογλιταζόνη (σκευάσματα Actos® και Competact®). Αφορμή στάθηκε μια γαλλική μελέτη που ανέφερε ελαφρώς αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου της ουροδόχου κύστεως σε ασθενείς που λάμβαναν τέτοια αγωγή, επιβεβαιώνοντας έτσι μια υποψία που υπήρχε και από παλαιότερες μελέτες.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων εξέδωσε κάποιες προειδοποιήσεις και νέες αντενδείξεις. Έτσι πλέον το φάρμακο αντενδείκνυται σε ασθενείς με καρκίνο ουροδόχου κύστεως (ή ιστορικό τέτοιου καρκίνου) ή/και μακροσκοπική αιματουρία. Παράλληλα εφιστάται η προσοχή των γιατρών στην αναγνώριση σχετικών παραγόντων κινδύνου καθώς και στην τακτική παρακολούθηση και επανεκτίμηση του οφέλους από την αγωγή.

Παρόλα αυτά, το φάρμακο δεν αποσύρθηκε και θεωρείται πως εξακολουθεί να αποτελεί χρήσιμη και αξιόπιστη επιλογή για επιλεγμένους ασθενείς. Παραμένει λοιπόν στο αντιδιαβητικό "οπλοστάσιο", ως μόνος πλέον εκπρόσωπος της κατηγορίας των γλιταζονών (μετά την πρόσφατη απόσυρση του Avandia®).

Υποδήματα διαβητικών

Μεγάλες αντιδράσεις προκάλεσε έγγραφο που έστειλαν οι υπεύθυνοι της Διεύθυνσης Παροχών Ασθενείας του ΙΚΑ στην Πανελλήνια Ομοσπονδία Σωματείων – Συλλόγων Ατόμων με Σακχαρώδη Διαβήτη. Στο έγγραφο αυτό αναφερόταν ότι το ΙΚΑ δεν χορηγεί στους διαβητικούς τα ειδικά θεραπευτικά υποδήματα γιατί «… δεν αποφεύγεται ο ακρωτηριασμός του ποδιού, απλώς καθυστερεί για ένα-δύο χρόνια και το αναμενόμενο όφελος θα είναι μικρότερο από το προβλεπόμενο κόστος». Η δήλωση αυτή δεν συνάδει με τα διεθνή βιβλιογραφικά δεδομένα, που αποδεικνύουν ότι η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να μειώσει τους ακρωτηριασμούς και το κόστος που (σε πολλαπλά επίπεδα) αυτοί επιφέρουν.

Μετά την έντονη κινητοποίηση των σχετικών φορέων και τη γενικότερη κατακραυγή που προκάλεσε η παραπάνω ανάλγητη και αβάσιμη θέση, ο διοικητής του ΙΚΑ τελικά δήλωσε πως θα βρεθεί άμεσα οριστική λύση στο πρόβλημα.

Αποσύρθηκε το Avandia

Τελικώς αποσύρθηκε η ροσιγλιταζόνη (σκευάσματα Avandia® και Avandamet®), η οποία είχε κατηγορηθεί για αύξηση των καρδιαγγειακών επεισοδίων.

Το φάρμακο κυκλοφορούσε σχεδόν μια δεκαετία και, εξαρχής, υπήρχαν επιφυλάξεις όσον αφορά τη χρήση του από ασθενείς με προβλήματα από το καρδιαγγειακό. Η κύρια ανεπιθύμητη ενέργειά της ήταν η κατακράτηση υγρών, η οποία μπορούσε να γίνει επικίνδυνη για ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια. Κατά την τελευταία τριετία δημοσιεύθηκαν μελέτες που την ενοχοποιούσαν και για πιθανή αύξηση του κινδύνου ισχαιμικής καρδιοπάθειας, ενώ τον Ιούνιο 2010 ανακοινώθηκαν άλλες δύο μελέτες με παρόμοια αποτελέσματα. Έτσι, μετά από έρευνα που διεξήχθη, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Φαρμάκων αποφάσισε τη διακοπή της κυκλοφορίας της.

Τα παραπάνω δεν φαίνεται να ισχύουν για την άλλη ουσία της ίδιας κατηγορίας, την πιογλιταζόνη (σκευάσματα Actos® και Competact®), η οποία συνεχίζει να κυκλοφορεί κανονικά.

Επανακυκλοφορούν οι ινσουλίνες της Novo Nordisk

Μετά τη δημοσίευση του νέου δελτίου τιμών φαρμάκων, η εταιρεία Novo Nordisk ανακοίνωσε ότι όλες οι ινσουλίνες της διατίθενται και πάλι στην αγορά. Έτσι λύνεται το πρόβλημα έλλειψης, που είχε προκύψει μετά την αναστολή της κυκλοφορίας τους τον προηγούμενο μήνα. Αναμένεται να ληφθεί απόφαση για το αν θα διατεθούν ξανά τα υπόλοιπα σκευάσματα (Victoza®, Novonorm®).

Αναστολή διάθεσης των ινσουλινών της Novo Nordisk

Η εταιρεία Novo Nordisk ανακοίνωσε πως αναστέλει τη διάθεση των περισσότερων προϊόντων της στην Ελληνική αγορά, λόγω των μεγάλων μειώσεων που επιβλήθηκαν στις τιμές τους. Με τις νέες τιμές, η λειτουργία του ελληνικού υποκαταστήματος κρίθηκε ζημιογόνος οπότε, εάν δεν επανεκτιμηθούν οι τιμές, το μέλλον του είναι μάλλον αβέβαιο. Μεταξύ των προϊόντων που δεν κυκλοφορούν πια είναι η ινσουλίνες Levemir®, Novomix® και Novorapid®, το Novonorm® και το Victoza®. Διατίθενται ακόμα οι ινσουλίνες Mixtard 30®, Actrapid® και Protaphane®, αλλά μόνο στη μορφή των φιαλιδίων (όχι οι πένες).

Οι ασθενείς που λάμβαναν τα φάρμακα που αποσύρθηκαν μπορούν να πάρουν αντίστοιχα σκευάσματα από άλλες εταιρείες. Αντίστοιχη της Levemir® είναι η Lantus® (της Sanofi-Aventis), αντίστοιχη της Novomix 30® είναι η HumalogMix 25® (της Lilly), αντίστοιχη της Novorapid® είναι η Apidra® και η Humalog® (Sanofi-Aventis και Lilly αντιστοίχως), αντίστοιχο του Novonorm® είναι το Starlix® (της Alapis), ενώ αντίστοιχο του Victoza® είναι το Byetta® (της Lilly).

Αναμένονται οι εξελίξεις επί του θέματος, για να ξεκαθαρίσει το αν αυτή η αναστολή θα είναι προσωρινή ή μόνιμη.